Generatori umjetne inteligencije kao alati za razvijanje akademskih vještina studenata
DOI:
https://doi.org/10.15291/ai.5044Ključne riječi:
generator umjetne inteligencije, studenti, akademske vještine, etičnost, prednosti generatora umjetne inteligencije, nedostatci generatora umjetne inteligencijeSažetak
Posljednjih se godina umjetna inteligencija (UI) ubrzano razvija te se širi na sve aspekte našeg života čime je sve prisutnija i na svim razinama obrazovnog sustava. Dostupnost i primjenjivost generatora umjetne inteligencije mijenja načine dolaženja do informacija i učenje studenata, što pred visoko obrazovanje stavlja niz izazova koji se odnose na nove mogućnosti razvijanja akademskih vještina, ali i preispitivanje tradicionalne uloge poučavanja u visokom obrazovanju te pitanja etičnosti pri uporabi novih tehnologija. Integracija umjetne inteligencije u sustav obrazovanja predstavlja značajan korak u preoblikovanju obrazovnih procesa prema većoj fleksibilnosti i pristupačnosti. Provedeno je istraživanje među studentima (N=499) svih godina učiteljskog studija, studija ranog i predškolskog odgoja i obrazovanja i studija edukacijske rehabilitacije Fakulteta za odgojne i obrazovne znanosti u Osijeku s ciljem utvrđivanja učestalosti i načina primjene generatora umjetne inteligencije te percepcije njihovih prednosti i nedostataka. Rezultati upućuju na to da se studenti generatorima umjetne inteligencije koriste u svrhu akademske podrške, posebice u pojašnjavanju nastavnih sadržaja, pisanju tekstova, prevođenju i sažimanju. ChatGPT ističe se kao najčešće korišteni generator umjetne inteligencije što se može povezati s njegovom dostupnošću, intuitivnim sučeljem i besplatnom verzijom. Studenti općenito izražavaju pozitivan stav prema primjeni generatora umjetne inteligencije, ocjenjujući ih korisnima u vlastitome akademskom razvoju, te se uglavnom procjenjuju etičnima u njihovu korištenju. Dobiveni rezultati upozoravaju na potrebu sustavne integracije generatora umjetne inteligencije u visoko obrazovanje uz jasno definirane pedagoške ciljeve, etičke okvire i praktične primjere primjene.
Reference
Printed Sources
Arslan, K. (2017). Artificial intelligence in education and its applications. Western Anatolian Journal of Educational Sciences. 11 (1): 71–88.
Chassignol, M., Khoroshavin, A., Klimova, A., Bilyatdinova, A. (2018). Artificial intelligence trends in education: A narrative overview. Procedia Computer Science. 136: 16–24.
Chen, L., Chen, P., Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access 8: 75264–75278. Available at: https://doi.org/10.1109/ACCESS. 2020.2988510
Cheng, I. H., Lee, S. T. (2024). The impact of ethics instruction and internship on students’ ethical perceptions about social media, artificial intelligence, and ChatGPT. Journal of Media Ethics. 39 (2): 114–129.
García López, I. M., Ramírez Montoya, M. S., Molina Espinosa, J. M. (2024). Generative artificial intelligence in higher education: A literature mapping perspective. In: Chova, L. G., González Martínez, C., J. Lees (eds.)
ICERI2024 Proceedings: 17th Annual International Conference of Education, Research and Innovation. Valencia: IATED Academy, 2729–2737.
Hasanein, A. M., Sobaih, A. E. (2023). Drivers and consequences of ChatGPT use in higher education: Key stakeholder perspectives. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education. 13 (11): 2599–2614.
Khalifa, M., Albadawy, M. (2024). Using artificial intelligence in academic writing and research: An essential productivity tool. Computer Methods and Programs in Biomedicine Update 5, 2024, 100145. Available at: https://doi.org/10.1016/j.cmpbup.2024.100145.
Luo, J. (2024). A critical review of GenAI policies in higher education assessment: A call to reconsider the “originality” of students’ work. Assessment & Evaluation in Higher Education, 49 (5): 1–14.
Mao, J., Chen, B., Liu, J. C. (2024). Generative artificial intelligence in education and its implications for assessment. TechTrends. 68: 58–66.
Mccarthy, J., Minsky, M. L., Rochester, M., Shannon, C. E. (1956). Artificial intelligence (AI) coined at Dartmouth. Dartmouth Publishing.
Michels, S. (2023). Teaching (with) artificial intelligence: The next twenty years. Journal of Political Science Education. 20 (4): 510–521. Available at: https://doi.org/10.1080/15512169.2023.2266848
Mikropoulos, T. A., Natsis, A. (2011). Educational virtual environments: A ten-year review of empirical research (1999–2009). Computers & Education. 56 (3): 769–780.
Obenza, B., Salvahan, A., Rios, A. N., Solo, A., Alburo, R. A., Gabila, R. J. (2024). University students’ perception and use of ChatGPT: Generative artificial intelligence (AI) in higher education. International Journal of Human Computing Studies. 5 (12): 5–18. Available at: https://ssrn.com/abstract=4724968
Qualter, D., Bowman, E., Farrell, R., O’Sullivan, J., Maye, K., McGillicuddy, D., Senior, J. (2024). Perceptions and practices: Exploring student
teacher and lecturer engagement with AI tools in one university school of education. In: Chova, L. G., González Martínez, C., J. Lees (eds.) ICERI2024 Proceedings: 17th Annual International Conference of Education, Research and Innovation. Valencia: IATED Academy, 851–858.
Sánchez-Paniagua López, M., Rodríguez-Rodríguez, E., Moreno-Guzmán, M., Ojeda-Fernández, I., Mateos-Aparicio, I., García-Alonso,
A., Pérez Rodríguez, M. L., De La Peña-Armada, R., Raggio, J., Gómez- Gómez, B., González-Cortés, A., Gracia-Lor, E., Moreno-Martín, G.,
Reviejo-García, A. J., Sánchez-Tirad, E., Sanz-Landaluce, J., Casado, A., Hervás-Pérez, J. P. (2024). The power of artificial intelligence in
university education. In: Chova, L. G., González Martínez, C., J. Lees (eds.) ICERI2024 Proceedings: 17th Annual International Conference of Education, Research and Innovation. Valencia: IATED Academy, 2729–2737.
Sharma, R. C., Kawachi, P., Bozkurt, A. (2019). The landscape of artificial intelligence in open online and distance education: Promises and concerns. Asian Journal of Distance Education, 14 (2): 1–2.
Silva, O., Nunes, J., Sousa, Á. (2024). University students’ perceptions of ChatGPT: Factors that affect their behavioural intention, usage and utility perceived. In: Chova, L. G., González Martínez, C., J. Lees (eds.) ICERI2024 Proceedings: 17th Annual International Conference of Education, Research and Innovation. Valencia: IATED Academy, 7427–7434. Available at: https://doi.org/10.21125/iceri.2024.1790
Sung, W., Ahn, J., Black, J. B. (2017). Introducing computational thinking to young learners: Practicing computational perspectives through embodiment in mathematics education. Technology, Knowledge and Learning, 22: 443–463. Available at: https://doi.org/10.1007/s10758-017-9328-x
Suryanarayana, S., Kandi, P., Pavani, G., Gankar Rao, A., Rout, S., Rama Krishna, S. (2024). Artificial intelligence enhanced digital learning for the sustainability of education management system. The Journal of High Technology Management Research, 35, 100495.
Tondeur, J., Howard, S., Van Zanten, M., Gorissen, P., Van der Neut, I., Uerz, D., Kral, M. (2023). The HeDiCom framework: Higher education teachers’ digital competencies for the future. Education Tech Research and Development. 71 (1): 33–53. Available at: https://doi.org/10.1007/s11423-023-10193-5.
Walczak, K., Cellary, W. (2023). Challenges for higher education in the era of widespread access to generative AI. Economics and Business Review. 9 (2): 71–100. Available at: https://doi.org/10.18559/ebr.2023.2.743.
Online Sources
AI Principles (2019). OECD. Available at: https://oecd.ai/en/ai-principles (Accessed: 8 March 2025).
Artificial Intelligence Act (2024). European Parliamentary Research Service. Available at: https://artificialintelligenceact.eu/wp-content/uploads/2024/04/TA-9-2024-0138_EN.pdf (Accessed: 8 March 2025).
The Digital Education Action Plan 2018–2020 – COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE
COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS (2018). European Commission.
Brussels. Available at: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52018DC0022&from=EN (Accessed: 8 April 2025).
Digital Education Action Plan 2021–2027: Resetting education and training for the digital age – COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS (2020). European Commission. Brussels. Available at: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX-%3A52020DC0624 (Accessed: 8 April 2025).
Digital Compass: The European way for the Digital Decade - COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS (2021). European Commission. Brussels. Available at: https://eufordigital.eu/wp-content/uploads/2021/03/2030-Digital-Compass-the-European-way-for-the-Digital-Decade.pdf (Accessed: 8 April 2025).
Freeman, J. (2025). Student Generative AI Survey 2025. Higher Education Policy Institute, Kortext. Available at: https://www.hepi.ac.uk/wp-content/uploads/2025/02/HEPI-Kortext-Student-Generative-AI-Survey-2025.pdf
(Accessed: 7 November 2025).
Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence (2021). UNESCO. Available at: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137 (Accessed: 5 March 2025).
White Paper on Artificial Intelligence: A European approach to excellence and trust (2020). European Commission. Available at: https://commission.europa.eu/document/d2ec4039-c5be-423a-81ef-b9e44e79825b_en (Accessed: 2 April 2025).



