Slučaj ankilozantnog spondilitisa na lokalitetu Žumberak – sv. Nikola biskup

Sažetak

Ankilozantni spondilitis jest progresivna, nezarazna i kronična upalna reumatska bolest kod koje dolazi do kalcifikacije vezivnog tkiva, najčešće na sakroilijačnim zglobovima, zglobovima kralježnice i kostovertebralnim zglobovima. U zadnjim stadijima bolesti kralježnica poprima izgled „bambusova štapa”. Oboljeli se svakodnevno moraju nositi s kroničnom boli, deformacijama i smanjenom pokretljivošću. Kasni stadiji bolesti dovode do respiratorne insuficijencije, gubitka neuroloških funkcija, pa čak i do smrti. Ovo istraživanje bavi se osteološkim ostacima mladog muškarca iz groba 313 s ranonovovjekovnoga arheološkog lokaliteta Žumberak – sv. Nikola biskup. Na kostima su uočene osteološke promjene konzistentne s promjenama karakterističnima za ankilozantni spondilitis. Prisutnost promjena, kao i stupanj razvijenosti bolesti, upućuju na vrlo brzo i agresivno napredovanje bolesti. Muškarac je imao vrlo izraženu kifozu u predjelu prsne kralježnice te lordozu u vratnoj kralježnici. S obzirom na prisutno sužavanje intervertebralnog prostora između vratnih kralježaka koje dovodi do kompresije leđne moždine, ankilozantni spondilitis najvjerojatniji je uzrok smrti muškarca. Diferencijalnim dijagnozama odbačeno je da je riječ o difuznoj idiopatskoj koštanoj hiperostozi, reaktivnom artritisu, meloreostozi, reumatoidnom artritisu i psorijatičnom artritisu. Ovo je prvi opisani slučaj ankilozantnog spondilitisa iz kontinentalne Hrvatske i iz perioda ranoga novog vijeka.