Ruski jezik u umjetničkom i regulativnom diskursu? Empirijski uvidiu jezični krajolik Karlovih Vara
DOI:
https://doi.org/10.15291/csi.4811Ključne riječi:
regulativni i umjetnički diskursi, češki jezik, jezični krajolik, ruski jezik, višejezičnostSažetak
U radu se analizira jezični krajolik (JK) Karlovih Vara u Češkoj Republici s posebnim osvrtom na umjetničke i regulativne diskurse. U kontekstu aktualnih geopolitičkih promjena, studija kritički istražuje prisutnost, raspored i tematske funkcije jezika na gradskim natpisima, pri čemu se posebna pozornost pridaje promjenjivoj percepciji i vidljivosti ruskoga jezika. Cilj je rada popuniti istraživačku prazninu vezanu uz proučavanje JK u češkom kontekstu te istražiti funkcionalnu višejezičnost u srednjoeuropskom urbanom prostoru. Analiza se temelji na podkorpusu sustavno prikupljenih natpisa u središnjoj gradskoj ulici. Metodološki, studija kombinira kvalitativnu kategorizaciju utemeljenu na teorijskim okvirima koje predlažu Opiłowski i Makowska (2023) te Scollon i Scollon (2003), s kvantitativnom analizom učestalosti prema pristupu koji je predstavio Gorter (2018). Rezultati pokazuju dominaciju češkog jezika, često u kombinaciji s engleskim u višejezičnim natpisima u oba diskursa. Ruski se jezik javlja marginalno i isključivo unutar regulativnog diskursa vezanog za pravila lječilišta, što ukazuje na njegovu ograničenu simboličku ulogu. Tematski, umjetnički natpisi uglavnom reklamiraju kulturna događanja (koncerte, predstave, filmove), dok regulativni natpisi obuhvaćaju teme poput pravila korištenja lječilišta, upravljanja otpadom i parkiranja. Dobiveni uvidi ističu lokalne prakse višejezične komunikacije te naglašavaju promjenjivu percepciju ruskog jezika u urbanom JK, pružajući smjernice za buduća sociolingvistička istraživanja jezične vidljivosti.
Preuzimanja
Reference
Backhaus, Peter. 2007. Linguistic Landscapes. A Comparative Study of Urban Multilingualism in Tokyo. Clevedon – Buffalo – Toronto: Multilingual Matters Ltd..
Baranova, Vlada. 2023. “The Linguistic Landscape of the War Minority Languages, Language Activism, and Contesting Identities in Russia”. Linguistic Landscape 10(1): 55–78.
Ben-Rafael, Eliezer, Elana Shohamy and Monika Barni. 2010. Linguistic Landscape in the City. Bristol: Multilingual Matters.
Dörnyei, Zoltán 2007. Research Methods in Applied Linguistics: Quantitative, Qualitative, and Mixed Methodologies. Oxford: Oxford University Press.
Gorter, Durk and Jasone Cenoz. 2015. “Translanguaging and Linguistic Landscapes”. Linguistic Landscape 1(1): 54–74.
Gorter, Durk. 2018. “Methods and Techniques for Linguistic Landscape Research: About Definitions, Core Issues and Technological Innovations”. Expanding the Linguistic Landscape. Linguistic Diversity, Multimodality and the Use of Space as a Semiotic Resource. Ed. Martin Pütz and Neele Mundt. Bristol, Blue Ridge Summit: Multilingual Matters: 38–57.
Gorter, Durk and Jasone Cenoz. 2024. A Panorama of Linguistic Landscape Studies. Bristol, Blue Ridge Summit: Multilingual Matters.
Henzelmann, Martin. 2023. “Ukrainisch im öffentlichen Raum: Beispiele aus Polen und Deutschland (2022–2023)”. Speech and Context: International Journal of Linguistics, Semiotics and Literary Science 15(2): 1–40.
Henzelmann, Martin. 2024. “Language in Post-Yugoslav Montenegro: An Unstable Complex of Contested Values”. Zeitschrift für Slawistik 69(2): 229–255.
Henzelmann, Martin and Sadık Haci. 2025. “The Infrastructure of the Turkish Language in Bulgaria: Visualization, Semiotization, and Contemporary Challenges”. Praxima. Journal of Visual Semiotics 44(2): 105–132.
Heubner, Thom. 2006. “Bangkok’s Linguistic Landscapes: Environmental Print, Code-Mixing and Language Change”. Linguistic Landscape: A New Approach to Multilingualism. Ed. Durk Gorter. Clevedon: Multilingual Matters: 31–51.
Jaworski, Adam and Crispin Thurlow. 2010. “Introducing Semiotic Landscapes”. Semiotic Landscapes, Language, Image and Space. Advances in Sociolinguistics. Ed. Adam Jaworski and Crispin Thurlow. London: Bloomsbury Publishing: 1–40.
Jańczak, Barbara. 2024. ʻLinguistische grenzschaftʼ als eine analytische Kategorie sprachkontakt des deutsch-polnischen Grenzgebietes. Göttingen: V+R.
Jewitt, Carey. 2014. The Routledge Handbook of Multimodal Analysis. New York: Routledge.
Kress, Gunther and Theo van Leeuwen. 2006. Reading Images: The Grammar of Visual Design. London: Routledge.
Landry, Rodrigue and Richard Y. Bourhis. 1997. “Linguistic Landscape and Ethnolinguistic Vitality: An Empirical Study”. Journal of Language and Social Psychology 16(1): 23–49.
Leclerc, Jacques.1989. La guerre des langues dans l’affichage. Montréal: VLB.
Lisek, Grzegorz. 2016. “Europejskość pejzażu językowego w Polsce. Analiza pejzażu językowego polskiego pogranicza na przykładzie centrum Świnoujścia”. Dylematy Unii Europejskiej. Studia i szkice. Eds. Witold Sobczak and Maria Sobczak-Gołda: Poznań: SILVA RERUM: 141–155.
Lisek, Grzegorz. 2020. “Neue Herausforderungen für Angewandte Linguistik–Sprachlandschaften? Visuelle Mehrsprachigkeit in den Linguistic Landscapes der deutsch-polnischen Grenzregion”. Angewandte Linguistik – Neue Herausforderungen und Konzepte. Ed. Sylwia Adamczak-Krysztofowicz, Anna Szczepaniak-Kozak and Paweł Rybszleger. Göttingen: V&R unipress: 419–430.
Lisek, Grzegorz and Agnieszka Putzier. 2024. “Wie kann schulischer Nachbarsprachenunterricht zum mehrsprachigen Lebens- und Erfahrungsraum werden? Umsetzungsbeispiele für den Polnischunterricht”. Glottodidactica 51(2): 57–76.
Lisek, Grzegorz. 2025. “Beobachtungen zur visuellen Mehrsprachigkeit in Karlovy Vary”. Polilog. Studia Neofilologiczne 15: 11–21 (in press).
Lisek, Grzegorz. 2026. “The Presence of Russian Language in the Post-Covid Linguistic Landscape of Karlovy Vary”. Applied Linguistics: New Concepts and Challenges. Eds. Jakub Przybył, Anna Szczepaniak-Kozak, Sylwia Adamczak-Krysztofowicz, Barbara Jańczak, Anna Kurzaj, Andrzej Danielak. Stuttgarrt: Steiner Verlag (forthcoming).
Lotman, Juri and Boris A. Uspenskij. 1978. “On the Semiotic Mechanism of Culture”. New Literary History 9(2): 211–232.
Malinowski, David. 2018. “Linguistic Landscape”. The Palgrave Handbook of Applied Linguistics Research Methodology. Ed. Aek Phakiti, Peter De Costa, Luke Plonsky and Sue Starfield. London: Palgrave Macmillan: 869–885.
Müller, Alisa 2021. “Haben das Russische und das Belarussische in der Linguistic Landscape von Minsk unterschiedliche Funktionen?” Linguistische Beiträge zur Slavistik. XXVIII. JungslavistInnen-Treffen, 18. bis 20. September 2019 in Hamburg. Eds. Nelli Ritter and Martin Henzelmann. Berlin et al.: Specimina philologiae Slavicae: 161–188.
Nekvapil, Jiří. 2022. “The Sociolinguistic Situation in Hradec Králové, the Best Rese arched Town in the Czech Republic”. Linguistic Choices in the Contemporary City: Postmodern Individuals in Urban Communicative Setting. Eds. Dick Smakman, Jiří Nekvapil and Kapitolina Fedorova. London and New York: Routledge: 114–138.
Nekvapil, Jiří and Marek Nekula. 2006. “On Language Management in Multinational Companies in the Czech Republic”. Current Issues in Language Planning 7(2–3): 307–327.
Neustupný, Jiří V. and Nekvapil, Jiří. 2003. “Language Management in the Czech Republic”. Current Issues in Language Planning 4(3-4): 181–366.
Opiłowski, Roman and Małgorzata Makowska. 2023. “Functional Discourses of Contemporary Multilingualism in Urban Texts: A Case Study of Three Capital Cities: Warsaw, Berlin, and Luxembourg”. Moderna Språk 117(1): 20–43.
Pavlenko, Anita. 2012. “Transgression as the Norm: Russian in Linguistic Landscape of Kyiv, Ukraine”. Minority Languages in the Linguistic Landscape. Eds. Durk Gorter, Heiko Marten and Luc Van Mensel. Basingstoke: Palgrave Macmillan: 36–56.
Scarvaglieri, Claudio, Angelika Redder, Ruth Pappenhagen and Bernhard Brehmer. 2013. “Hamburgs mehrsprachige Praxis im öffentlichen Raum – sichtbar und hörbar”. Mehrsprachige Kommunikation in der Stadt. Das Beispiel Hamburg. Ed. Angelika Redder, Julia Pauli and Roland Kießling. Münster: 127–160.
Scollon, Ron and Suzie Wong Scollon. 2003. Discourses in Place: Language in the Material World. London: Routledge.
Sloboda, Marian, Eszter Szabó-Gilinger, Dick Vigers and Lucija Šimičić. (2010). “Carrying out a Language Policy Change: Advocacy Coalitions and the Management of Linguistic Landscape”. Current Issues in Language Planning 11(2): 95–113.
Sloboda, Marian. 2016. “Transition to Super-Diversity in the Czech Republic: its Emergence and Resistance”. Sociolinguistic Transition in Former Eastern Bloc Countries: Two Decades after the Regime Change. Eds. Marian Sloboda, Petteri Laihonen and Anastasia Zabrodskaja. Frankfurt am Main: Peter Lang: 141–183.
Sloboda, Marian. 2021. “Demarcating the Space for Multilingualism: on the Workings of Ethnic Interests in a ‘Civic Nation’”. Multilingualism in Public Spaces: Empowering and Transforming Communities. Eds. Robert Blackwood and Deirdre A. Dunlevy. London: Bloomsbury: 31–58.
Shánělová, Jindra. 2005/2006. “Ruština v Karlových Varech”. Češtinář 16(1): 3–8.
Themistocleous, Christiana. 2025. “The Multilingualism and Linguistic Landscapes of Protest and Conflict”. Handbook of Linguistic Landscapes and Multilingualism. Eds. Durk Gorter and Jasone Cenoz. Newark: John Wiley & Sons: 127–139.
Van Mensel, Luc, Minna Vandenbroucke and Robert Blackwood. 2016. “Linguistic Landscapes”. Oxford Handbook of Language and Society. Eds. Ofelia García, Nelson Flores and Massimiliano Spotti. Oxford: OUP: 423–449.
Váňa, Ondřej. 2022. Vícejazyčnost v jazykové krajině města Písku. Bachelor thesis. Praha: Karlova Univerzita. https://dspace.cuni.cz/handle/20.500.11956/179574
van Dijk, Teun A. 2011. “Discourse, Knowledge, Power and Politics. Towards Critical Epistemic Discourse Analysis”. Critical Discourse Studies in Context and Cognition. Ed. C. Hart. Amsterdam: John Benjamins: 27–63.
Vasiljev, Ivo and Jiří Nekvapil. 2012. “Markets, Know-how, Flexibility and Language Management: The Case of the Vietnamese Migrant Community in the Czech Republic”. Linguistic Diversity in Europe: Current Trends and Discourses. Ed. Patrick Studer and Iwar Werlen. Berlin, Boston: De Gruyter Mouton: 311–338.
Warnke, Ingo H. and Jürgen Spitzmüller. 2008. “Methoden und Methodologie der Diskurslinguistik: Grundlagen und Verfahren einer Sprachwissenschaft jenseits textueller Grenzen”. Methoden der Diskurslinguistik: Sprachwissenschaftliche Zugänge zur transtextuellen Ebene. Ed. Warnke, Ingo H. and Jürgen Spitzmüller. Berlin / New York: de Gruyter: 3–54.




