Semantička analiza glagolskog prefiksa o(b)- u hrvatskome

Sažetak

U radu se analizira glagolski prefix o(b)- u hrvatskome jeziku iz kognitivnolingvističke perspektive, s posebnim osvrtom na povezanost njegovih naizgled različitih značenja, te na proširenja njegovih prostornih značenja u neprostorne domene. Prototipno značenje glagola s prefiksom o(b)- uključuje ideju kružnoga kretanja u konkretnim prostornim domenama: trajektor (TR) se kružno kreće oko orijentira (LM). Ta se prostorna shema kružnoga kretanja može ilustrirati glagolom kretanja optrčati. Analiza ima za cilj pokazati da središnje značenje prefiksa o(b)-, kretanje oko, ima poseban status u značenjskoj mreži jer na izravan ili neizravan način motivira sva ostala značenja. U radu pokazujemo da različita značenja prefiksa o(b)- ne predstavljaju nasumičan zbir nepovezanih značenja, već da čine koherentnu značenjsku mrežu. U njoj su pojedina podznačenja motivirana metaforičkim i metonimijskim proširenjima te ilustriraju sustavne i djelomično predvidljive prijenose predodžbi o konkretnim prostornim odnosima u apstraktne domene.