Encyklopedyzm jako sposób myślenia

metoda, świadomość gatunkowa i chorwackie wpływy w Leksykonie tradycji chorwackich Joanny Rapackiej

Abstract

W artykule zostanie przedstawiona interpretacja metodologiczna i narracyjna Leksykonu tradycji chorwackich Joanny Rapackiej z perspektywy nowoczesnego gatunku encyklopedycznego.Jego podstawową jest tezą jest, że Leksykon, niezależnie od tytułu, stanowi – zgodnie ze swoją wewnętrzną koncepcją i realizacją tekstową – przykład hybrydowego gatunku nowoczesnej autorskiej encyklopedii i syntezy historycznokulturowej oraz – biorąc pod uwagę cechy stylu leksykograficznego autorki – przykład tradycji encyklopedycznej, którą rozpoczął i eseistycznie realizował Miroslav Krleža. Konkretne cechy leksykograficznego stylu Joanny Rapackiej zostaną ocenione zgodnie z tradycyjną metodologią nowoczesnej encyklopedii chorwackiej i zasadami zawodu leksykografa przedstawionymi we wczesnej fazie tworzenia (chorwackiej i jugosłowiańskiej) encyklopedii narodowej, zaraz po założeniu Instytutu Leksykograficznego. Intencją i celem niniejszej pracy jest udowodnienie, że Leksykon jest podwójnie udanym projektem. Na poziomie faktograficznym jest on reprezentatywny dzięki profesjonalnej rekonstrukcji danych, osób, terminów i zjawisk z przeszłości, historii i historiografii Chorwacji. Natomiast na poziomie gatunkowym z powodzeniem odpowiada najlepszej tradycji nowoczesnego encyklopedyzmu, w środowisku chorwackim ugruntowanego dzięki wizji Krležy i jego rozumieniu charakteru pracy leksykograficznej. Synergię Leksykonu Rapackiej z chorwacką tradycją encyklopedyzmu drugiej połowy XX wieku, zwłaszcza w obszarze prezentacji historii kultury i literatury w encyklopediach, uznaję za przekonujący dowód wzorcowej erudycji i naukowego ugruntowania autorki w szeroko rozumianym Leksykonie – skarbcu chorwackich studiów i wiedzy historiograficznej.