Okviri južnoslovenskih vizija u snu (xviii st.)

Sažetak

U radu se razmatraju okviri južnoslovenskih vizija u snu u XVIII stoleću, i to u sledećim delima: u uvodnom odeljku Pripovidaka Pilpaj-bramine koje je Matija Antun Reljković ostavio u rukopisu [1767], zatim u nekoliko istočnjačkih priča koje je Dositej Obradović objavio u Sobraniju (1793), te u spevu Josipa Stojanovića, Tužba duše i tila (1794). Ovi prevodi-prerade su u skladu sa evropskom, uglavnomfrancuskom ali i pre svega engleskom književnom modom tzv. vizije u snu – visio in somnis – koja je bila veoma popularna u srednjem veku, a u proznoj formi ponovo u XVIII stoleću, za vreme prosvetiteljstva. Svrha rada: 1. da se razmotre okviri južnoslovenskih vizija u snu, formalni, strukturalni, i tematski, kao i određena pitanja odnosa izvornika i predložaka; 2. da se uporede formalne, strukturalne, i tematske karakteristike južnoslovenskih prevoda i prerada sa zapadnoevropskim izvornicima i predlošcima; 3. da se uokviri društveno-književni kontekst nastanka i difuzije izvornika, predložaka, i južnoslovenskih prevoda-prerada. Upotrebljena metodologija: analiza i komparacija izvornika, predložaka i prerada-prevoda vizija u snu u južnoslovenskom i evropskom okruženju. Najvažniji rezultati rada i zaključak: ustanovljenje okvira južnoslovenskih vizija u snu koje su do sada razmatrane kao deo drugih književnih žanrova; utvrđivanje izvornika i predložaka određenih prevoda-prerada; definisanje društvenoknjiževnog evropskog i južnoslovenskog konteksta književnih vizija u snu.