Između društvenih potreba i čuvanja baštine: primjeri solidarnosti i suradnje u vrijeme Covid-19 krize: portugalska studija
DOI:
https://doi.org/10.15291/libellarium.3464Ključne riječi:
Covid-19, društvene potrebe, kulturna baština, solidarnost, suradnjaSažetak
Cilj. Ovaj rad donosi analizu primjera solidarnosti i suradnje između portugalskih ustanova u kulturi, poduzeća, umjetnika, radnika, volontera i lokalnih zajednica za vrijeme Covid-19 krize. Istraživanje se provodilo tijekom 2020. i 2021.
Pristup/metodologija. Ovoj temi pristupamo iz četiri gledišta. Prvo, provodimo analizu korištenih pojmova kako bi se razjasnili koncepti iz perspektive portugalskog zakonodavstva. Drugo, kontekstualiziramo razvoj pandemije na nacionalnim i međunarodnim razinama. Treće, opisujemo kakav je utjecaj imao virus na poslovanje ustanova u kulturi, zaštićenih baštinskih lokaliteta te baštinskih stručnjaka. Četvrto, donosimo analizu pet studija slučaja koji prikazuju solidarne aktivnosti i suradnje u polju kulture.
Rezultati. Istraživanje je ustanovilo negativne utjecaje Covid-19 krize na već postojeće probleme u sektoru. Također smo ukazali na to da su neke inicijative, stvorene kako bi podržale kulturnu baštinu, zapravo upitne. Budući da nije proglašen kraj pandemije, istraživanje je bilo ograničeno na trenutačno stanje u sektoru kulture u Portugalu. Buduća istraživanja mogla bi pokazati, s pomoću novih studija slučaja, kakve su posljedice pandemije. Ovim radom donosi se refleksija na ekonomsku održivost, društveni angažman i etičku odgovornost ustanova u kulturi i drugih dionika. Osim toga, rasprava o ranjivim stanjima u kojima su se našli radnici u kulturi za vrijeme krize apsolutno je neophodna kako bi se planirala bolja budućnost i za sam sektor i za one koji ga pokreću.
Originalnost. Originalnost je rada u pronalasku kreativnih strategija koje neutraliziraju ishode pandemije, a koje ujedno mogu poslužiti kao inspiracija za buduća krizna razdoblja.
Preuzimanja
Reference
Alves, Graça. 2020. “Museus em tempo de crise.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas III, no. 14: 40-41. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
Augusto Mateus and Associados. 2010. Estudo para o Ministério da Cultura: (Gabinete de Planeamento, Estratégia, Avaliação, e Relações Internacionais). Relatório Final. Lisboa: https://www.igac.gov.pt/documents/20178/558004/O+setor+cultural+e+criativo+em+portugal.pdf/5e866ee3-7593-46e9-87a5-c632ed8d4625.
Barbosa, Inês. 2020. Geração à rasca: crise(s), precariedade e futuro. Cadernos da Pandemia, vol. III. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/18220.pdf.
Correia, Ana Catarina, Rute Lemos, Bruno Rodrigues Alves, Pedro Menezes, Susana Januário, Maria Manuela Restivo and Inês Maia. 2020. Olhares sociológicos sobre a Pandemia. Cadernos da Pandemia, vol. II. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://repositorio-aberto.up.pt/bitstream/10216/128970/2/415040.pdf.
Correia, Ana Catarina. 2020. “Introdução.” In Olhares sociológicos sobre a pandemia. Cadernos da Pandemia, vol. II, edited by Faculdade de Letras da Universidade do Porto, 5-6. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://repositorio-aberto.up.pt/bitstream/10216/128970/2/415040.pdf.
Correia, André Manuel. 2021. “Precários da Casa da Música foram filmados a protestar. Produtora entregou imagens à administração, que as destruiu (depois da polémica).” Expresso, February 11, 2021. https://expresso.pt/cultura/2021-02-11-Precarios-da-Casa-da-Musica-foram-filmados-a-protestar.-Produtora-entregou-imagens-a-administracao-que-as-destruiu--depois-da-polemica-.
Costa, Inês de Carvalho. 2020. “O Sentimento de Perda. Património Mundial - Casos de Estudo dos Principais Riscos para os Bens Culturais.” Master diss., Faculdade de Letras da Universidade do Porto.
Council of Europe Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society. 2005. (Council of Europe). https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list?module=treaty-detail&treatynum=199.
Council of Europe. 2021. Culture and the Promotion of Democracy: Towards a European Cultural Citizenship 2021 (Porto Santo Charter). https://portosantocharter.eu/the-charter/.
Curtis, Penelope. 2020. “Behind Closed Doors.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas III, no. 14: 20-21. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf .
Decreto-Lei n.º 105/2021, de 29 de novembro. 2021. Diário da República n.º 231/2021, Série I de 2021-11-29, pp. 5 - 36. https://dre.pt/dre/detalhe/decreto-lei/105-2021-175043505.
Decreto-Lei nº 149/2015. 2015. Diário da República n.º 150/2015, Série I de 2015-08-04, pp. 5361 – 5371. https://dre.pt/dre/detalhe/decreto-lei/149-2015-69935162.
Duarte, José. 2021. "A droga do século XXI: há cada vez mais viciados em raspadinhas que procuram ajuda.” Observador, April 13, 2021. https://observador.pt/2021/04/13/a-droga-do-seculo-xxi-ha-cada-vez-mais-viciados-em-raspadinhas-que-procuram-ajuda/.
Fundação Calouste Gulbenkian. 2020. “Fundo de Emergência Covid-19.” Last modified on July 27, 2020. https://gulbenkian.pt/fundo-de-emergencia-covid-19/.
Fundação Calouste Gulbenkian. 2021. “Unidades Móveis de Vacinação já circulam em todo o país.” Fundação Caloust Gulbenkian, May 10, 2021. https://gulbenkian.pt/noticias/unidades-moveis-de-vacinacao-ja-circulam-em-todo-o-pais/.
ICOM-Portugal. 2020. Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas, III, no. 14: 64-69. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
Instituto Nacional de Estatística. “O risco de pobreza situou-se em 17,2% - 2019.” INE, November 28, 2019. https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_destaques&DESTAQUESdest_boui=354099803&DESTAQUESmodo=2&xlang=pt.
Instituto Nacional de Estatística. 2020. Estatísticas do Turismo 2020. Lisboa: Instituto Nacional de Estatística. https://www.ine.pt/xportal/xmain?xpid=INE&xpgid=ine_publicacoes&PUBLICACOESpub_boui=280866098&PUBLICACOESmodo=2.
Instituto Nacional de Estatística. 2021. Um ano de pandemia: uma breve síntese – 2020– 2021. Lisboa: Instituto Nacional de Estatística. https://www.ine.pt/ine_novidades/1APandemia/index.html.
Januário, Susana. 2020. “Arte, Artopias e pandemias”. In Olhares sociológicos sobre a pandemia, Cadernos da Pandemia, vol. II, edited by Faculdade de Letras da Universidade do Porto, 37-46. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://repositorio-aberto.up.pt/bitstream/10216/128970/2/415040.pdf.
Leão, Tânia, org. 2020b. Em suspenso: reflexões sobre o trabalho artístico, cultural e criativo na era Covid-19. Cadernos da Pandemia, vol. 5. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://sigarra.up.pt/flup/pt/noticias_geral.ver_noticia?p_nr=112823.
Leão, Tânia. 2020a. “Nota Introdutória.” In Em suspenso: reflexões sobre o trabalho artístico, cultural e criativo na era Covid-19. Cadernos da Pandemia, vol. 5, edited by Faculdade de Letras da Universidade do Porto, 4-5. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://sigarra.up.pt/flup/pt/noticias_geral.ver_noticia?p_nr=112823.
Lei nº 107/2001. 2001. Diário da República n.º 209/2001, Série I-A de 2001-09-08, pp. 5808 – 5829. https://dre.pt/dre/detalhe/lei/107-2001-629790.
Lei nº 4/2008. 2008. Diário da República n.º 27/2008, Série I de 2008-02-07, pp. 940 – 942. https://dre.pt/dre/detalhe/lei/4-2008-248247.
Livraria Lello. 2020. “Livraria lello conclui primeiro drive-thru livreiro do mundo.” Livraria Lello, May 4, 2020. https://livrarialello.pt/pt/livraria-lello-conclui-primeiro-drive-thru-livreiro-do-mundo.
Lusa. 2020. “União Audiovisual promove concertos solidários em Évora em troca de bens alimentares.” Público, September 18, 2020. https://www.publico.pt/2020/09/18/culturaipsilon/noticia/uniao-audiovisual-promove-concertos-solidarios-evora-troca-bens-alimentares-1932003.
Lusa. 2021. “Museu Nacional de Arte Antiga em situação de rutura, diretor preocupado.” RTP, June 23, 2021. https://www.rtp.pt/noticias/cultura/museu-nacional-de-arte-antiga-em-situacao-de-rutura-diretor-preocupado_n1330002 .
Machado, Idalina and Sara Melo. 2020. (Re)inventar a intervenção social em contexto de pandemia. Cadernos da Pandemia, vol. 4. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://ler.letras.up.pt/site/default.aspx?qry=id032id1730id2882&sum=sim.
Marisa, Cláudia. 2020. Atos de Intimidade: Cartografias para uma prática artística. Cadernos da Pandemia, vol. 1. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://isociologia-stage.omibee.com/en/vol-1.
Martinho, Teresa Duarte. 2020. “Cultura, Política, Trabalho: Profissionais Desocultados Procuram Direitos e Cuidados.” In Em Suspenso. Reflexões sobre o trabalho artístico, cultural e criativo na era Covid-19. Cadernos da Pandemia, vol. 5 edited by Faculdade de Letras da Universidade do Porto, 7-14. Porto: Instituto de Sociologia da Universidade do Porto. https://sigarra.up.pt/flup/pt/noticias_geral.ver_noticia?p_nr=112823.
Mota, Isabel Teixeira. 2020. “Repensar a relação dos públicos com os museus a partir de alguns sinais da pandemia.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas, III, no. 14: 43-44.https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
Notícias de Aveiro. 2020. “GrETUA angaria equipamentos informáticos para aulas / teletrabalho.” Notícias de Aveiro, March 31, 2020. https://www.noticiasdeaveiro.pt/GrETUA-angaria-equipamentos-informaticos-para-aulas-teletrabalho/.
Ó Galeria. “Bóia/Lifebuoy.” No date. https://ogaleria.com/collections/boia-lifebuoy.
OE. “Cultura.” Last modified in 2021. https://oe2021.gov.pt/areas-governativas/cultura/.
Ogrodzka, Dorota and Igor Stokfiszewski. 2019. Culture and Solidarity. Warsaw: Stowarzyszenie im. St. Brzozowskiego. http://cultureforsolidarity.eu/wp-content/uploads/2019/12/culture-and-solidarity.pdf.
Paulo, Isabel. 2020. “Equipa de educadores de arte acusa Serralves de boicote laboral reiterado. Administração nega ter equipa fixa de colaboradores.” Expresso, June 18, 2020. https://expresso.pt/coronavirus/2020-06-18-Equipa-de-educadores-de-arte-acusa-Serralves-de-boicote-laboral-reiterado.-Administracao-nega-ter-equipa-fixa-de-colaboradores.
Ponte, António. 2020. “Os Museus em tempo de crise.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas, III, no. 14: 33-35. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
Portaria 625/2013 de 20 de setembro. 2013. Diário da República n.º 182/2013, Série II de 2013-09-20. https://dre.pt/dre/detalhe/portaria/625-2013-2529382.
Portaria n.º 37-A/2021. 2021. Diário da República n.º 31/2021, 1º Suplemento, Série I de 2021-02-15. https://dre.pt/dre/detalhe/portaria/37-a-2021-157397604.
RTP. 2020. “Trabalhadores precários da Casa da Música e de Serralves voltaram a protestar.” RTP, June 7, 2020. https://www.rtp.pt/noticias/pais/trabalhadores-precarios-da-casa-da-musica-e-de-serralves-voltaram-a-protestar_v1235324.
Sérgio, Andrade. 2020a. “Colaboradores do Serviço Educativo de Serralves acusam fundação de os descartar.” Público, April 6, 2020. https://www.publico.pt/2020/04/06/culturaipsilon/noticia/colaboradores-servico-educativo-serralves-acusam-fundacao-descartar-1911163.
Sérgio, Andrade. 2020b. “Precários acusam Casa da Música de os ter dispensado em ‘represália’ por protesto público.” Público, June 2, 2020. https://www.publico.pt/2020/06/02/culturaipsilon/noticia/precarios-acusam-casa-musica-dispensado-represalia-protesto-publico-1919172.
Sousa, Márcia. 2020. “Museus em tempos de crise. Museus em tempos de transformação. Museus em tempos de virtualização. Museus em tempos de oportunidade.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas, III, no. 14: 49-53. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
Stoffel, Ana Mercedes. 2020. “Museus e Comunicação em tempos de Covid-19.” Boletim ICOM-Portugal: Os Museus de portas fechadas, III, no. 14: 16-17. https://icom-portugal.org/wp-content/uploads/2020/07/boletim_ICOM_portugal_14_jul_2020.pdf.
União Audiovisual. 2020. “Sobre.” Last modified 2020. https://uniaoaudiovisual.pt/inicial/sobre/.
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. 1966. Declaration of Principles of International Cultural Co-operation. http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=13147&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html.
Universidade de Aveiro. 2020. “GrETUA: a criatividade irmã da solidariedade em tempos de crise.” Universidade de Aveiro, March 16, 2020. https://www.ua.pt/pt/noticias/1/62826.
World Health Organization. 2020. “WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19.” March 11, 2020. https://www.who.int/director-general/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020.
Preuzimanja
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Autorska prava (c) 2022 Ines Costa

This work is licensed under a KreativniCommons Attribution-NonCommercial Međunarodne licence.


