Murazzo zapadne salonitanske nekropole

Sažetak

Zaštitna istraživanja Salona 1986-87. g. obuhvatila su i dijelove zapadne salonitanske nekropole s murazzom, te omogućila analiziranje njegovih arhitektonskih i drugih komponenti. Murazzo je prema ranijim istraživanjima ili kroz stariju literaturu moguće, uz prekide, pratiti od položaja Martinčevo oko 150 m zapadno od tzv. »Urbs vetusa«, preko lokaliteta »in horto Metrodori«, do Stačulina, položaja 1560 m daleko od perime- tralnih zidina Salone. Murazzo nije jedan već dva paralelna zida s obje strane antičke ceste čija je funkcija dvojaka: kao bočna potpora za cestu i kao ogradni zid nekropole. Na isti način kao i murazzo, tehnikom rustičnog opus quadratuma, s njim organski vezani rađeni su pojedini zidovi hortusa. »Kiklopski zid« ritmički je prekinut prolazima širine 3-4 m, kojima je omogućen pristup in agro do grobnih areala. Direktno s ceste u njih se ulazilo kroz vrata, ostataka kojih je zadnjim istraživanjima zabilježeno 7. Plašt murazza zatvarao je pogled s ceste na hortuse, pa su spomenici u četverokutnom, zidovima zatvorenom prostoru okrenuti prema sredini grobnog areala. Očita je jedinstvena graditeljska koncepcija, iako su segmenti murazza zidani na više mjesta odjednom ili u kraćim vremenskim razmacima. U isto vrijeme došlo je do temeljite rekonstrukcije komunikacije Salona-Tragurium, kao i do prvih ukapanja na nekropoli.