Dalmatska kultura željeznoga doba

Sažetak

U ovom radu daje se sumaran pregled kulture Dalmata u željezno doba. To je jedan od ilirskih naroda koji je nastanjivao srednji dio istočnog jadranskog primorja, između rijeke Krke i Neretve, pa od Jadrana do lanca dinarskih planina, na prostoru srednje Dalmacije, sjeverozap. Hercegovine i jugozap. Bosne. Nakon općih uvodnih napomena, govori se o naseljima, sahramjlvanju, keramici, evoluciji kulture po fazama i na kraju ističu osnovne karakteristike, pa prilaže osnovna literatura. Kultura na tom prostoru ima dijelom posebna svojstva, različita od susjednih kultura, još od kasnoga brončanog doba. Na istom prostoru spominje se više etničkih grupa medu kojima su najznačajniji Dalmati koji su pod tim imenom, po svemu, u toku željeznog doba objedinili ostale grupe i plemena. Najznačajniji su lokaliteti: Otok kod Sinja, Go- rica kod Ljubuškog, Vir kod Posušja, Blato na Korčuli, Hvar, Žaganj Dolac i Viča Luka na Braču, Vis, Otišić, Danilo, Primoälen, Petro viči, Crvenice, Gradina u Koritima, Krehin Gradac i dr. Karakterističan je gradinski tip naselja smještenih na prirodno zaštićenim položajima i uzvišenjima, utvrđena suhoziđnim bedemima, kakvih je poznato oko 400, a prvotno ih je bilo vjer. oko 700-800, prema 3-10 dekurija ili naselja (castella), koje spominje Plinije, od kojih je, po Slrabonu, bilo 50 važnijih, možda centara (oppida) općinskih zajednica (civitates), a ostale su služile za zbijeg, izvidnice, kultove i si. Velik broj je sačuvao nazive iz prapovijesti, kao Solin (Salona), Vis (Issa), i dr. Kuće su bile suhozldne pravokutne ili u zaleđu od drva.