O imenu i liku Wolandau u Bulgakovljevu »Majstoru i Margariti«

Sažetak

U tekstu se lik Bulgakovljeva romana Majstor i Margarita, Woland promatra kao znak, označitelj kojeg je vlastito ime (Woland), dok označeno čine svi ostali elementi karakterizacije lika, da bi se pokazalo na koje načine Bulgakov narušava korelaciju označitelj : označeno lika. Na osnovu analize može se ustanoviti da ime/označitelj Woland, koji za denotat ima karakterizaciju danu u tekstu mimo imena, izaziva dodatne konotacije koje pripadaju sferi prirodnog jezika i nekoj pankronijskoj kulturnoj tradiciji. Na taj su način stvoreni dodatni denotati log imena/označitelja koji su često inkompatibilni ili čak direktno suprotstavljeni denotatu, tj. karakterizaciji lika danoj u tekstu. Mnogobrojni intertekstualni signali, odnosno dekontekstirani citati pokazuju da autor i na razini označenog vodi polemički dijalog s vrlo širokim kulturnim podtekstom. Što se tiče korelacije označitelj : označeno lika u tekstu imenovanog »Woldand«, može se zaključiti da: 1) lik ima više označitelja i denotata koji se međusobno dopunjavaju, ali i osporavaju; 2) da je nemoguće odrediti »pravi« označitelj i označeno ovog lika; 3) da je lik diskretan samo djelomično u odnosu na druge likove romana, budući da ima zajednički presjek na razini označitelja i/ili označenog s nizom drugih likova.