Socijalna percepcija osoba sa simptomima PTSP-a: provjera nekih predikcija atribucijske teorije

Sažetak

U ovom radu prikazani su rezultati jedne studije u okviru šireg istraživanja utjecaja etikete “PTSP” i simptomatske slike ovog poremećaja na socijalne reakcije prema osobama s PTSP-em, kojemu je cilj provjeriti pretpostavku da relativna odsutnost jasno prepoznatljivih simptoma ovog poremećaja u sirnptomatskoj slici rezultira manje pozitivnom socijalnom evaluacijom. Ovdje su opisani efekti manipuliranja etiketom PTSP i prepoznatljivošću prezentiranih simptoma na procjenjivanje odgovornosti osobe, te na afektivne reakcije i tendenciju pomaganja. Ispitanicima (228 studenata Sveučilišta u Mostaru) prezentirana su tri prikaza osobe sa simptomima PTSP-a različite prepoznatljivosti, te je približno polovici ispitanika u svakoj od ove tri grupe rečeno da se radi o osobi kod koje je dijagnosticiran PTSP. Ispitanici su nakon toga procjenjivali odgovornost osobe iz prikaza i svoje reakcije na nju (sažaljenje, srdžba, spremnost da joj pruže potporu) na skali od pet stupnjeva. Rezultati su pokazali značajan efekt manipuliranja prezentiranom simptomatskom slikom koji je najizraženiji u procjenjivanju odgovornosti i tendencije pomaganja. Dobiveni obrazac razlika u procjenama odgovornosti sugerira da prevalentnost manje prepoznatljivih simptoma PTSP-a u sirnptomatskoj slici može rezultirati tendencijom da se osobi atribuira određena odgovornost za uzrokovanje aktualnog stanja. Relativna odsutnost ovih simptoma u simptomatskoj slici izgleda da prvenstveno reducira varijabilitet referirane spremnosti ispitanika da osobi pruže potporu. Za razliku od procjena odgovornosti i potpore, efekti simptomatske slike na procijenjeni stupanj sažaljenja i srdžbe nisu u skladu s obrascem koji je predviđen na osnovi atribucijskog modela B. Weinera i jedne njegove ekstenzije koju su predložili López i Wolkenstein. Izostanak očekivane interakcije etikete i simptomatske slike objašnjen je u terminima nekih propusta koji su napravljeni u konstrukciji podražajnog materijala.