Wasonov izborni zadatak: utjecaj upute, tipova kondicionala i tematskog materijala

Sažetak

Pitanja otvorena u prethodnom istraživanju (Valerjev, 2000) cilj su ovoga rada. Trebalo je ispitati utjecaj upute na rješavanje Wasonova izbornog zadatka (biranje 2 karte ili proizvoljnog minimalnog broja karata), zatim ispitati postojanje eventualnih razlika u odgovorima na kondicionale i bikondicionale pazeći pri tome i na efekt redoslijeda i konačno, ispitati razlike između apstraktnog, konkretnog zadatka koji je neutralan, te konkretnog koji sadrži mogućnost varanja (dobivanja koristi bez cijene). Eksperiment je proveden na 64 sudionika koji su po slučaju bili raspoređeni u odgovarajuće eksperimentalne situacije kako bi se ispitao utjecaj navedenih četiriju faktora. Svaki je sudionik riješio 6 odgovarajućih izbornih zadataka. Rezultati su pokazali: a) da ne postoji značajan utjecaj redoslijeda rješavanja (kondicional - bikondicional) na rezultate; b) da ne postoji (osim u jednoj situaciji) značajna razlika u dobivenim rezultatima za kondicionale i bikondicionale, što potvrđuje hipotezu da su ispitanici skloni doživljavati kondicionale kao bikondicionale; c) da uputa znatno utječe na rezultate tako da su rezultati kod upute da se biraju dvije karte stabilniji te su pristranosti jače izražene, nego kod upute da se bira proizvoljni minimum karata. Zanimljivo je da efekt nije bio značajan kod bikondicionala, što dovodi do zaključka o postojanju interakcije upute i vrste kondicionala. Konačno, d) pokazalo se da nema značajne razlike među apstraktnim i konkretnim neutralnim zadacima, ali da postoji značajna razlika između konkretnih zadataka koji sadrže mogućnost varanja i običnih konkretnih te apstraktnih zadataka. Ovi su rezultati vrlo zanimljivi jer idu u prilog (1989) evolucijskoj teoriji Lede Cosmides o postojanju modula rezoniranja osjetljivog na varanje, dok manje idu u prilog teoriji pragmatičnih pravila rezoniranja (Cheng i Holyoak, 1985) i teoriji mentalnih modela (Johnson-Laird i Byrne, 1991).