Oznake vlasništva i posvete na knjigama Knjižnice obitelji De Franceschi
DOI:
https://doi.org/10.15291/libellarium.4520Ključne riječi:
Knjižnica obitelji De Franceschi, oznaka vlasništva, ex libris, autograf, posvetaSažetak
Cilj. Obitelj De Franceschi imala je svoj posjed i knjižnicu u mjestu Gologorica kraj Pazina. Nakon kapitulacije Italije 1943. odselili su se iz Istre. Njihova je knjižna i arhivska građa najvećim dijelom dospjela u Nacionalnu i sveučilišnu knjižnicu u Zagrebu gdje je desetljećima stajala neobrađena i nedostupna korisnicima. Cilj je ovoga rada predstaviti rezultate analize podataka o prijašnjem vlasništvu i posvetama pronađenim u Knjižnici obitelji De Franceschi, bilježenima u bibliografskom opisu pri sređivanju Knjižnice, te argumentirati njihovu važnost u kontekstu očuvanja i valorizacije kulturne baštine Istre.
Pristup/metodologija/dizajn. Istraživanju oznaka vlasništva i posveta Knjižnice prethodilo je višegodišnje sređivanje i bibliografska obrada građe u knjižničnom sustavu Aleph. U polju za napomene upisivali su se i podaci o vlasništvu (ex librisi i autografi) i posvetama. Polje je pretraživo što omogućuje jednostavno i brzo prikupljanje podataka. Odabirom opcije složenog pretraživanja u radnom sučelju kataloga izdvojena je građa Knjižnice unošenjem oznake za lokaciju – PDF (Poklon De Franceschi) i upisivanjem riječi ex libris, autograf ili posveta u polju napomene. Tako dobiveni podaci, ponovljeni za svaku riječ, trebali su se dalje pročistiti jer postoje i primjerci koji nisu iz Knjižnice De Franceschi. Sređeni kvantitativni podaci dalje su se analizirali kvalitativno.
Rezultati. U Knjižnici se nalazi 29 publikacija koje sadrže ex librise i 190 autografiranih publikacija. Obitelj De Franceschi nije imala svoj ex libris već je za označavanje vlasništva koristila autograf, najčešće u obliku C. De Franceschi. Uzmemo li u obzir čitavi fond Knjižnice, tek je nešto više od 9 % knjiga s tom oznakom. Nadalje, u Knjižnici se nalaze i 72 posvete čiji su autori najčešće i autori ili urednici poklonjenog djela. Često se na knjizi nalazi više oznaka vlasništva ili u kombinaciji oznake vlasništva s posvetom, što takvo izdanje čini zanimljivijim i bibliofilski vrjednijim.
Ograničenja. Knjižna je građa obrađivana u više navrata. Tek od zadnje i najobimnije faze počelo se sa sustavnim unošenjem podataka o oznakama vlasništva i posvetama.
Praktična primjena. Predstavljena je i argumentirana vrijednost bilježenja podataka o oznakama vlasništva i posvetama na knjigama u bibliografskom opisu. Originalnost/vrijednost. Do sada su se oznake vlasništva i posvete uglavnom bilježile samo za staru i rijetku knjigu, a rad je pokazao važnost bilježenja tih podataka i za drugi tip građe, naročito za onu koja se nalazi u okviru ostavština.
Preuzimanja
Reference
Bertoša, Miroslav. 1985. Etos i etnos zavičaja. Pula [etc.]: Čakavski sabor [etc.].
Bertoša, Miroslav. 1989. „Uvod.“ U Uspomene, Carlo De Franceschi, 9‒30. Pula [etc.]: Čakavski sabor [etc.].
Bertoša, Miroslav i Slaven Bertoša. 2017. „Luciani, Tomaso.“ U Istrapedia: istarska internetska enciklopedija. Posljednja promjena 24. 4. 2024. https://www.istrapedia.hr/hr/natuknice/2488/luciani-tomaso
Bratulić, Josip. 2007. Hrvatski ex libris: prilog povijesti hrvatskih knjižnica. Zagreb: Ex libris.
Crisma, Aulo. 2012. Parenzo: gente, luoghi, memoria. Venezia: Assessorato Politiche educative, Itinerari educativi.
Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. 2013. – 2014. s. v. „Ex libris.“ Pristupljeno 6. 2. 2024. https://www.enciklopedija.hr/clanak/ex-libris.
Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. 2013. – 2024. s. v. „Petrić.“ Pristupljeno 22. 2. 2024. https://www.enciklopedija.hr/clanak/petric.
Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. 2013. – 2024. s. v. „Potpis.“ Pristupljeno 8. 2. 2024. https://www.enciklopedija.hr/clanak/potpis.
Istrapedia: istarska internetska enciklopedija. 2013. s. v. „Knjižnica Zavičajnog muzeja Poreštine.“ Pristupljeno 2. 2. 2024. https://www.istrapedia.hr/hr/natuknice/1968/knjiznica-zavicajnog-muzeja-porestine
Klaić, Bratoljub. 1990. Rječnik stranih riječi: tuđice i posuđenice: A ‒ Ž. Zagreb: Nakladni zavod Matice hrvatske.
Levak, Maurizio i Goran Prodan. 2010. „Scampicchio, Antonio.“ U Istrapedia: istarska internetska enciklopedija. Posljednja promjena 14. 11. 2023. https://www.istrapedia.hr/hr/natuknice/1659/scampicchio-antonio.
Lundy, Winslow M. 2008. „Provenance Evidence in Bibliographic Records: Demonstrating the Value of Best Practices in Special Collections Cataloging.“ Library Resources & Technical Services 52, br. 3 : 164‒172. https://www.proquest.com/docview/216902498/7CBB6A8BF62049BCPQ/5?accountid=47665&sourcetype=Scholarly%20Journals.
Marin, Anita, Martina Jurišić, Alena Matijaca. 2022. „Zbirka obitelji De Franceschi u Nacionalnoj i sveučilišnoj knjižnici u Zagrebu – prilog istraživanju.“ Libellarium: časopis za istraživanja u području informacijskih i srodnih znanosti 2, br. 13: 3‒28. https://morepress.unizd.hr/journals/index.php/libellarium/article/view/3708/4883.
Nacional. 2021. „Ex libris – znak prestiža: Tajno blago slikara i kolekcionara knjiga.“ 7. 1. 2021. https://www.nacional.hr/ex-libris-znak-prestiza-tajno-blago-slikara-i-kolekcionara-knjiga/.
Oliveira de, Hanna Sandy i Lidia Eugenia Cavalcante. 2022. „Ex-libris: an Integrative Review.“ RDBCI: Revista Digital de Biblioteconomia e Ciência da Informação 20: 1‒15. https://doi.org/10.20396/rdbci.v20i00.8670945.
Olujić, Tamara. 2019. „Posebne zbirke u kontekstu zaštite kulturnog nasleđa i kao podsticaj kulturnog razvoja.“ U Zbornik radova sa Međunarodne konferencije Odeljenja posebnih fondova Narodne biblioteke Srbije, urednici Maša Miloradović i Dejan Vukićević, 115‒132. Beograd: Narodna biblioteka Srbije.
Pektaş, Hasip. 2024. „What are Ex-libris?.“ İstanbul Ex-libris Dernegi (İstanbul Ex-libris Society). Pristupljeno 6. 2. 2024. http://www.aed.org.tr/en/ekslibris/.
Pektaş, Hasip. s. a. „What is Ex-libris?.“ Pristupljeno 12. 2. 2024. http://www.hasippektas.com/Yazi/What%20is%20Ex-libris.pdf.
Shaw, David. 2011. „Who Owned this Book?.“ U Summer School in the Study of Historical Manuscripts: proceedings, uredile Mirna Willer i Marijana Tomić, 157‒171. Zadar: Sveučilište u Zadru.
Stone, Caitlin i Jim Berryman. 2014. „Making Personal Libraries Accessible: the Example of the Robert Menzies Collection.“ The Australian Library Journal 3, br. 63: 238‒246. doi: https://doi.org/10.1080/00049670.2014.915499.
Šibenik.hr. Službene stranice grada Šibenika. 2014. „Dani kazališta u Šibeniku.“ Pristupljeno 2 .2. 2024. https://www.sibenik.hr/clanci/dani-kazalista-u-sibeniku/4695.html.
Špoljarić Kizivat, Marijana i Inge Majlinger-Tanocki. 2013. „Knjižnični katalog – izvor informacija o prijašnjim vlasnicima knjiga.“ Anali Zavoda za znanstveni i umjetnički rad u Osijeku 29: 119‒133. https://hrcak.srce.hr/clanak/220872.
The Library of Congress. 2013. „MARC Code List for Relators.“ Pristupljeno 11. 6. 2024. https://www.loc.gov/marc/relators/relacode.html.
Tomić, Marijana. 2011. „Provenance Information in Croatian Catalogues of Heritage Collections.“ U Summer School in the Study of Historical Manuscripts: proceedings, uredile Mirna Willer i Marijana Tomić, 173‒199. Zadar: Sveučilište u Zadru.
Udina, Korina. 2013. „U potrazi za identitetom u osobnim posvetama knjižne baštine: istraživački projekt ‘Od osobne posvete do SMS-a’.“ Knjižičar/ka: časopis Knjižničarskog društva Rijeka 4: 72‒85. https://hrcak.srce.hr/233149.
Uljančić-Vekić, Elena. 2008. „Povijest palače Vergottini.“ Poreština.info: news portal Poreča i okolice. Pristupljeno 2. 2. 2024. https://porestina.info/elena-uljani-veki-povijest-palae-vergottin/.
Velagić, Zoran i Andrej Kristek. 2009. „Čitatelji, knjige i tekstovi: oblici interakcije.“ Osječki zbornik 29: 337‒345. https://hrcak.srce.hr/clanak/140903.
Izvori
Bembo, Pietro. 1743. Delle lettere di messer Pietro Bembo a' prencipi e signori, e suoi famigliari amici scritte: vol. 3. Verona: presso Pietro Antonio Berno, libraro e stampatore nella via de' Leoni.
Bembo, Pietro. 1743. Delle lettere di messer Pietro Bembo cardinale a suoi congiunti, ed amici, e ad altri gentili uomini: vol. 2. Verona: presso Pietro Antonio Berno, libraro e stampatore nella via de' Leoni.
Bembo, Pietro. 1743. Lettere famigliari di messer Pietro Bembo cardinale a messer Giovammatteo Bembo suo nipote: vol. 4. Verona: presso Pietro Antonio Berno, libraro e stampatore nella via de' Leoni.
Bologna, Jacopo. 1845. L'arte di raddoppiare le proprie rendite ossia precetti e pensieri di chimica agraria messi alla cognizione di tutti: nella quale si contiene tutto quello che chimicamente a rapporto alla coltivazione dei terreni, allo sviluppo delle piante, alla confezione ed uso dei letami: prima 1. Venezia: co' tipi di Gio. Cecchini.
Bonomo, Andrea Giuseppe. 1785. Sopra l'origine degli antichi conti di Gorizia. Trieste: nella Ces. reg. stamperia governiale.
Caprin, Giuseppe. 1897. Il Trecento a Trieste : con illustrazioni policrome. Trieste: Stab. art. tip. G. Caprin.
Cipolla, Bartolomeo. 1555. Consilia criminalia celeberrimi, ac praestantissimi iur. vtri. interpretis D. Bartholomaei Caepollae Veronensis: nuper diligentissimi a diversis doctissimisquae authoribus recognita, ampliata, additis quoque summariis, ac repertorio, non mediocro diligentia elaborato. Venetiis: apud Cominum de Tridino Montisferati.
Garello, Luigi. 1908. La morte di Pan: psicologia morale del mito. Torino [etc.]: Bocca.
Giornale di Trieste. 1848. Anno 1, n. 1 (1848) – anno 2, n. 4 (1849). [S. l.]: [s. n.].
Gravina, Giovanni Vincenzo. 1743. Institutiones canonicae. Beneventi: Sumptibus Societatis.
Il messaggiere dell' Adria. 1849. Anno 1, n.1 (1849) – anno 1, n. 39 (1849). [S. l.]: [s. n.].
Machiavelli, Nicolo. 1550. Tutte le opere di Nícolo Machiavelli cittadino et secretario Fiorentino, divise in V parti et di nuovo con somma accuratezza ristampate: al santissimo et beatissimo padre signore nostro Clemente VII. Pont. Mass. [S. l.]: [s. n.].
Muzio, Girolamo. 1743. Battaglie di Hieronimo Mutio Giustinopolitano, con alcune lettere a gl'infrascritti nobili spiriti: cioè, al Cesano, & al Caualcanti, al signor Renato Triuultio, & al clariss. signor Domenico Veniero: col quale in particolare discorre sopra il Corbaccio. Con vn Trattato, intitolato la Varchina: doue si correggono con molte belle ragioni, non pochi errori del Varchi, del Casteluetro, & del Ruscelli: et alcune bellissime annotationi sopra il Petrarca. In Napoli: per Felice Carlo Mosca.
Naldini, Paolo. 1700. Corografia ecclesiastica o' sia Descrittione della citta, e della diocesi di Giustinopoli, detto volgarmente Capo d' Istria. In Venezia: appresso Gierolamo Albrizzi.
Nuovo dizionario italiano-tedesco e tedesco-italiano: italiano-tedesco. 1852. Norimberga e Lipsia: presso Conrado Enrico Zeh.
Ovidius Naso, Publius. 1753. Publii Ovidii Nasonis Fastorum: libri VI.: Tristium: libri V.: De Ponto: libri IV.: In Ibin. Patavii: [s. n.].
Perez, Francesco. 1865. La Beatrice svelata: preparazione all'intelligenza di tutte le opere di Dante Alighieri: vol. 1. Palermo: Stabilimento tipografico di F. Lao.
Tanara, Vincenzo. 1680. L'economia del cittadino in villa del sig. Vincenzo Tanara, libri VII. In Venetia: appresso li Prodotti.
Tommaseo, Niccolò. 1868. Il serio nel faceto: scritti vari. Firenze: Le Monnier.
Tommaseo, Niccolò. 1826. La verità poetica. Milano: presso Ant. Fort. Stella e figli.
Venezia e le sue lagune: vol. 1. 1847. Venezia: nell'I. R. privil. Stabilimento Antonelli.
Vergottini, Bartolomeo. 1796. Breve saggio d' istoria antica e moderna della città di Parenzo nell' Istria. In Venezia: appresso Modesto Fenzo.
Vergottini, Bartolomeo. 1795. De' primi popoli e delle antichità romane dell'illustre città di Pola nell'Istria ragguaglio storico. In Venezia: appresso Modesto Fenzo.
Vergottini, Bartolomeo. 1801. Del più vero primo titolo giurisdizionale de'vescovi di Parenzo nel distretto d'Orsara. In Venezia: appresso Giacomo Costantini.
Preuzimanja
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Autorska prava (c) 2024 Anita Marin
Ovo djelo je licencirano pod licencom Creative Commons Attribution 4.0 Međunarodna licenca.
